Không phải gia đình nào cũng có điều kiện lắp điều hòa, đặc biệt là phòng trọ, phòng có diện tích nhỏ hoặc những không gian chỉ sử dụng trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể giảm cảm giác nóng bức bằng cách kết hợp nhiều biện pháp đơn giản, tập trung vào việc hạn chế nhiệt đi vào phòng và tăng khả năng lưu thông không khí.
Dưới đây là những cách làm mát phòng không cần điều hòa mà bạn có thể áp dụng ngay tại nhà.
1. Đóng rèm cửa vào thời điểm nắng nóng
Ánh nắng chiếu trực tiếp qua cửa sổ có thể khiến nhiệt tích tụ trong phòng rất nhanh. Vì vậy, một trong những việc đơn giản nhất là kéo rèm hoặc đóng màn vào những khoảng thời gian nắng gắt.
Đặc biệt với các cửa sổ hướng Tây hoặc Tây Nam, nên chủ động che chắn từ trước khi ánh nắng chiếu trực tiếp vào phòng. Có thể sử dụng rèm cản sáng, rèm cách nhiệt hoặc rèm có lớp phủ phản nhiệt để hạn chế lượng nhiệt truyền qua kính.
Nếu chưa có rèm chuyên dụng, bạn cũng có thể kết hợp thêm mành tre, rèm vải dày hoặc tấm che nắng bên ngoài cửa sổ.
2. Mở cửa đúng thời điểm để tạo luồng gió
Không phải lúc nào mở cửa cũng giúp căn phòng mát hơn. Khi nhiệt độ ngoài trời cao hơn trong phòng, mở rộng cửa có thể đưa thêm khí nóng vào.
Vào sáng sớm hoặc buổi tối khi nhiệt độ bên ngoài đã giảm, hãy mở cửa sổ và cửa ra vào để tạo dòng khí lưu thông. Nếu căn phòng có hai cửa nằm ở các hướng khác nhau, việc mở cả hai có thể tạo thành luồng gió xuyên phòng, giúp đẩy khí nóng ra ngoài nhanh hơn.
Ban ngày, khi bên ngoài nóng hơn trong nhà, nên hạn chế mở cửa quá rộng nếu không cần thiết.
3. Sử dụng quạt để tăng đối lưu không khí
Quạt điện không trực tiếp làm giảm nhiệt độ căn phòng giống như điều hòa, nhưng có thể làm không khí chuyển động và tăng cảm giác mát trên da.
Thay vì chỉ đặt quạt thổi thẳng vào người, bạn có thể đặt quạt gần cửa sổ hoặc cửa ra vào để hỗ trợ đẩy khí nóng ra ngoài. Khi có hai quạt, một chiếc có thể hướng ra ngoài để thoát khí nóng, trong khi chiếc còn lại hỗ trợ đưa không khí mát vào phòng.
Cách bố trí này đặc biệt hữu ích vào ban đêm hoặc sáng sớm khi không khí bên ngoài đã mát hơn.
4. Tạo luồng gió chéo trong phòng
Nếu phòng có nhiều cửa thông nhau, hãy tận dụng chúng để tạo thành đường lưu thông không khí.
Ví dụ, một cửa có thể được dùng làm điểm hút không khí vào, trong khi cửa đối diện là nơi khí nóng thoát ra. Quạt được đặt ở vị trí phù hợp sẽ giúp tăng tốc độ trao đổi không khí.
Đây là giải pháp không tốn nhiều chi phí nhưng cần điều chỉnh theo hướng gió và nhiệt độ thực tế bên ngoài.
5. Tắt các thiết bị điện không cần thiết
Các thiết bị điện đang hoạt động đều có thể tạo ra nhiệt. Máy tính, tivi, đèn, bộ sạc, bếp điện và nhiều thiết bị gia dụng khác có thể khiến căn phòng nóng lên, đặc biệt trong không gian nhỏ.
Khi không sử dụng, hãy tắt thiết bị thay vì để ở chế độ chờ nếu không cần thiết. Hạn chế sử dụng những thiết bị sinh nhiệt vào thời điểm phòng đang nóng nhất.
Đối với máy tính hoặc thiết bị công suất lớn, nên bố trí ở nơi thông thoáng để nhiệt tỏa ra không bị giữ lại trong phòng.
6. Hạn chế sử dụng đèn tạo nhiều nhiệt
Một số loại bóng đèn truyền thống có thể tỏa ra lượng nhiệt đáng kể trong quá trình hoạt động. Nếu phòng đã nóng, việc bật nhiều đèn cùng lúc sẽ khiến cảm giác oi bức tăng thêm.
Bạn có thể tận dụng ánh sáng tự nhiên vào thời điểm thích hợp hoặc chuyển sang đèn LED có hiệu suất cao hơn và ít tỏa nhiệt hơn trong quá trình sử dụng.
7. Thay chăn, ga và gối bằng chất liệu thoáng mát
Đôi khi cảm giác nóng không chỉ đến từ nhiệt độ phòng mà còn do vật liệu tiếp xúc trực tiếp với cơ thể.
Vào mùa nóng, nên ưu tiên ga giường, vỏ gối và chăn mỏng có khả năng thoáng khí. Cotton hoặc các loại vải có khả năng thấm hút tốt thường tạo cảm giác dễ chịu hơn so với chất liệu dày, bí.
Không nên sử dụng chăn quá dày khi thời tiết nóng nếu không thực sự cần thiết.
8. Làm mát cơ thể thay vì cố hạ nhiệt cả căn phòng
Khi không có điều hòa, một cách đơn giản khác là tập trung giảm nhiệt cho cơ thể.
Có thể uống đủ nước, tắm nước mát, rửa mặt hoặc dùng khăn mát đặt lên vùng cổ, trán và tay trong thời gian ngắn. Khi cơ thể được giải nhiệt, cảm giác khó chịu do nóng cũng có thể giảm bớt.
Không nên sử dụng nước quá lạnh trong thời gian dài, đặc biệt khi cơ thể đang rất nóng.
9. Hạn chế nguồn nhiệt từ việc nấu ăn
Nấu ăn bằng bếp gas, bếp điện hoặc lò nướng đều có thể làm nhiệt độ trong nhà tăng lên.
Nếu có thể, nên hạn chế nấu những món cần sử dụng thiết bị sinh nhiệt lâu trong thời điểm nóng nhất. Bật máy hút mùi hoặc mở cửa thông gió khi nấu để đưa hơi nóng ra ngoài.
Với phòng nhỏ hoặc phòng trọ có khu vực bếp gần nơi ngủ nghỉ, việc tách luồng khí nóng khỏi khu vực sinh hoạt càng quan trọng.
10. Sử dụng quạt trần nếu có điều kiện
Quạt trần có thể giúp phân phối không khí trong phòng trên phạm vi rộng, hạn chế tình trạng một khu vực quá nóng trong khi nơi khác ít thông thoáng.
Khi thời tiết nóng, hãy điều chỉnh chế độ quay để tạo luồng gió hướng xuống khu vực sinh hoạt. Quạt trần chủ yếu tạo cảm giác mát nhờ chuyển động của không khí chứ không thực sự làm giảm nhiệt độ phòng xuống như điều hòa.
11. Dùng quạt điều hòa nhưng cần đảm bảo thông thoáng
Quạt điều hòa hoạt động dựa trên nguyên lý bay hơi nước và có thể tạo luồng khí mát hơn quạt điện thông thường trong những điều kiện phù hợp.
Tuy nhiên, không nên xem quạt điều hòa như một chiếc điều hòa không khí và đóng kín hoàn toàn căn phòng. Khi sử dụng, nên đảm bảo có đường trao đổi không khí để hạn chế hơi ẩm tích tụ.
Nếu phòng vốn đã có độ ẩm cao, việc tiếp tục bổ sung hơi nước có thể khiến không gian trở nên bí và khó chịu hơn.
12. Kiểm soát độ ẩm trong phòng
Nhiệt độ cao kết hợp với độ ẩm lớn thường khiến cơ thể khó thoát nhiệt qua quá trình bay hơi mồ hôi, từ đó tạo cảm giác nóng bức hơn.
Nếu căn phòng có dấu hiệu ẩm bí, có thể cân nhắc sử dụng máy hút ẩm phù hợp. Đặc biệt trong những ngày thời tiết nóng ẩm, kiểm soát độ ẩm có thể giúp cải thiện cảm giác dễ chịu trong phòng.
Ngược lại, không nên sử dụng máy tạo ẩm trong thời gian dài nếu phòng đã có độ ẩm cao.
13. Hạn chế đồ đạc chắn cửa sổ và lối thông gió
Một căn phòng có quá nhiều đồ đạc sát tường, chắn cửa sổ hoặc che mất các vị trí thông gió sẽ khó trao đổi không khí.
Nên giữ khu vực cửa sổ, cửa ra vào và các lỗ thông gió tương đối thông thoáng. Đồ nội thất lớn cũng nên được bố trí sao cho không cản trở luồng gió.
Đối với phòng nhỏ, việc sắp xếp đồ đạc gọn gàng đôi khi cũng giúp cải thiện cảm giác thoáng hơn đáng kể.
14. Hạn chế nhiệt truyền từ mái và tường
Những căn phòng nằm ngay dưới mái tôn hoặc có tường tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng thường hấp thụ nhiều nhiệt hơn.
Nếu có điều kiện, có thể sử dụng vật liệu cách nhiệt cho mái, trần hoặc tường. Một số giải pháp phổ biến gồm trần chống nóng, vật liệu cách nhiệt, sơn phản nhiệt hoặc lớp che nắng bên ngoài.
Che nắng từ phía ngoài thường có lợi thế vì có thể ngăn một phần bức xạ trước khi nhiệt truyền vào bên trong.
15. Trồng cây và bố trí mảng xanh hợp lý
Cây xanh có thể góp phần tạo cảm giác dễ chịu và cải thiện không gian sống. Những khu vực có cây xanh, bóng râm thường ít bị ánh nắng chiếu trực tiếp hơn.
Tuy nhiên, không nên đặt quá nhiều chậu cây trong phòng ngủ nhỏ hoặc không gian thiếu thông thoáng. Đất và nước tưới cũng có thể làm tăng độ ẩm nếu bố trí không hợp lý.
Vì vậy, cây xanh nên được ưu tiên ở ban công, sân, cửa sổ hoặc những khu vực có ánh sáng và thông gió phù hợp.
16. Làm mát phòng bằng chai nước hoặc túi đá
Trong những thời điểm cần làm mát tạm thời, bạn có thể dùng chai nước mát hoặc túi đá đặt trước luồng gió của quạt.
Phương pháp này có thể tạo cảm giác mát hơn trong phạm vi nhỏ và trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nó không thể thay thế hệ thống làm lạnh của điều hòa và hiệu quả phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ, độ ẩm cũng như độ thông thoáng của phòng.
Nếu dùng đá hoặc vật chứa nước lạnh, cần tránh để nước ngưng tụ chảy vào ổ điện hoặc thiết bị điện.
17. Đóng cửa những khu vực không cần thiết
Nếu nhà có nhiều phòng, không nhất thiết phải mở tất cả cửa cùng lúc. Bạn có thể tập trung làm mát khu vực đang sử dụng và hạn chế trao đổi khí nóng từ những khu vực khác.
Đặc biệt, phòng ít sử dụng có thể đóng cửa và kéo rèm để giảm lượng nhiệt tích tụ trong đó.
18. Thay đổi thời gian sinh hoạt khi trời quá nóng
Vào những ngày nhiệt độ tăng cao, nên hạn chế các hoạt động vận động mạnh trong khoảng thời gian nóng nhất trong ngày.
Nếu có thể, hãy thực hiện công việc cần nhiều sức vào sáng sớm hoặc chiều tối. Ban ngày nên ưu tiên nghỉ ngơi ở khu vực thoáng khí, tránh ánh nắng trực tiếp và uống đủ nước.
Cách phối hợp nhiều biện pháp để phòng mát hơn
Không có một phương pháp đơn lẻ nào có thể tạo hiệu quả tương đương điều hòa trong điều kiện nắng nóng gay gắt. Tuy nhiên, khi kết hợp nhiều biện pháp, khả năng chống nóng của căn phòng có thể được cải thiện rõ rệt.
Ban ngày
- Kéo rèm hoặc đóng màn ở những cửa có nắng chiếu trực tiếp.
- Hạn chế mở cửa khi không khí bên ngoài đang nóng hơn trong phòng.
- Tắt các thiết bị điện không cần thiết.
- Hạn chế nấu ăn hoặc sử dụng thiết bị sinh nhiệt lâu.
- Dùng quạt để tạo chuyển động không khí ở vị trí phù hợp.
Chiều tối
- Khi nhiệt độ bên ngoài bắt đầu giảm, mở cửa sổ và cửa thông gió.
- Sử dụng quạt để đẩy lượng khí nóng đã tích tụ trong phòng ra ngoài.
- Tạo luồng gió chéo nếu nhà có nhiều cửa.
- Giữ những khu vực thông gió không bị đồ đạc che chắn.
Ban đêm
- Dùng quạt ở mức phù hợp để tạo cảm giác dễ chịu.
- Ưu tiên chăn, ga và quần áo ngủ mỏng, thoáng khí.
- Hạn chế các thiết bị điện sinh nhiệt gần giường.
- Nếu thời tiết bên ngoài mát hơn trong phòng, tận dụng thông gió tự nhiên.
Một số lưu ý khi làm mát phòng không có điều hòa
Không nên tìm cách làm phòng lạnh bằng mọi giá mà bỏ qua yếu tố an toàn. Khi sử dụng quạt, cần đặt thiết bị ở vị trí khô ráo, tránh nước và không để dây điện vướng vào lối đi.
Nếu dùng đá, chai nước lạnh hoặc các thiết bị có chứa nước, cần đặc biệt chú ý nguy cơ nước chảy vào ổ cắm, phích điện và thiết bị điện tử.
Ngoài ra, quạt điều hòa nên được sử dụng ở không gian có khả năng trao đổi không khí phù hợp. Nếu phòng quá kín và độ ẩm đã cao, việc tiếp tục bổ sung hơi nước có thể làm cảm giác bí bách tăng lên.
Kết luận
Làm mát phòng khi không có điều hòa chủ yếu là giảm lượng nhiệt đi vào, tăng khả năng trao đổi không khí và hạn chế những nguồn nhiệt không cần thiết. Những biện pháp như che nắng, mở cửa đúng thời điểm, sử dụng quạt để tạo đối lưu, giảm thiết bị sinh nhiệt, lựa chọn chăn ga thoáng mát và kiểm soát độ ẩm có thể được kết hợp tùy theo điều kiện của từng căn phòng.
Đối với phòng trọ hoặc không gian nhỏ, bạn không nhất thiết phải đầu tư ngay vào thiết bị đắt tiền. Chỉ cần thay đổi cách bố trí, thời điểm thông gió và thói quen sử dụng thiết bị điện cũng có thể giúp không gian trở nên dễ chịu hơn trong những ngày nóng.